Kto załapie się na Czyste Powietrze po zmianach z lipca?

Zmiany w programie Czyste Powietrze zamknęły drogę dla przypadkowych urządzeń grzewczych i zaostrzyły kontrolę nad wydatkowaniem środków. Nowe regulacje nie oznaczają jednak, że o dotację jest trudniej pod kątem dochodowym. Kluczem do uzyskania nawet 136 200 zł bezzwrotnego wsparcia pozostaje prawidłowe przypisanie się do jednego z trzech progów oraz wybór sprzętu spełniającego rygorystyczne normy techniczne.

O dofinansowanie może ubiegać się każda osoba fizyczna będąca właścicielem lub współwłaścicielem jednorodzinnego budynku mieszkalnego, ewentualnie lokalu mieszkalnego wydzielonego w takim budynku z wyodrębnioną księgą wieczystą.

Kto może złożyć wniosek po zmianach?

Podstawowy warunek formalny nie uległ zmianie: wnioskodawca musi posiadać prawo własności do nieruchomości. Dotacja nie przysługuje najemcom ani osobom posiadającym jedynie meldunek w danym domu.

Warto pamiętać o dodatkowych ograniczeniach formalnych:

• Budynek musi być oddany do użytku w momencie składania wniosku. Program nie finansuje montażu instalacji w obiektach nowo budowanych.
• Jeżeli w domu prowadzona jest działalność gospodarcza, powierzchnia przeznaczona na ten cel nie może przekraczać 30 procent powierzchni całkowitej budynku.
• W przypadku współwłasności wniosek składa jeden ze współwłaścicieli, ale wymagana jest pisemna zgoda pozostałych osób wpisanych do księgi wieczystej.
• Wnioskodawca musi posiadać uregulowaną sytuację prawno-skarbową, a rozliczenie dochodu odbywa się na podstawie ostatnich złożonych deklaracji podatkowych.

Trzy poziomy dofinansowania i aktualne progi dochodowe

Wysokość wsparcia finansowego zależy bezpośrednio od zarobków wnioskodawcy lub przeciętnego dochodu przypadającego na jednego członka gospodarstwa domowego. Program dzieli beneficjentów na trzy odrębne grupy.

Poziom podstawowy

Dedykowany osobom o najwyższych dopuszczalnych zarobkach w programie. W tym wariancie pod uwagę brany jest wyłącznie roczny dochód wnioskodawcy, a nie zarobki pozostałych domowników.

• Limit rocznego dochodu wnioskodawcy wynosi 135 000 zł.
• Dochód ten stanowi podstawę obliczenia podatku, wykazaną w zeznaniu PIT za rok poprzedzający złożenie wniosku.
• W przypadku osób rozliczających się wspólnie z małżonkiem pod uwagę bierze się tylko dochód osoby składającej wniosek, a nie sumę dochodów małżeństwa.
• Maksymalna dotacja wynosi do 66 000 zł przy kompleksowej termomodernizacji z mikroinstalacją fotowoltaiczną.

Poziom podwyższony

Wymaga weryfikacji dochodu na osobę w gospodarstwie domowym. Aby z niego skorzystać, konieczne jest uzyskanie zaświadczenia o dochodach z gminnego ośrodka pomocy społecznej (OPS lub MOPS).

• Do 1 894 zł miesięcznie na osobę w gospodarstwie wieloosobowym.
• Do 2 651 zł miesięcznie w gospodarstwie jednoosobowym.
• Jeśli wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, jego roczny przychód nie może przekroczyć 40-krotności minimalnego wynagrodzenia za pracę.
• Maksymalna kwota dotacji w tej grupie sięga 99 000 zł.

Poziom najwyższy

Przeznaczony dla gospodarstw o najniższych dochodach oraz osób pobierających określone świadczenia socjalne. Tutaj również niezbędne jest zaświadczenie z właściwego urzędu gminy lub miasta.

• Do 1 090 zł miesięcznie na osobę w gospodarstwie wieloosobowym.
• Do 1 526 zł miesięcznie w gospodarstwie jednoosobowym.
• Poziom ten przysługuje także osobom, które mają ustalone prawo do otrzymywania zasiłku stałego, okresowego, rodzinnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego.
• Maksymalna dotacja wynosi do 135 000 zł (lub 136 200 zł przy uwzględnieniu kosztu audytu energetycznego), co pokrywa do 100 procent kosztów netto inwestycji.

Obowiązkowa lista ZUM i koniec samowolki sprzętowej

Najważniejsza zmiana jakościowa dotyczy urządzeń wprowadzanych do domów beneficjentów. Dotację można otrzymać wyłącznie na pompy ciepła oraz kotły na pellet czy zgazowujące drewno, które zostały wpisane na oficjalną Listę Zielonych Urządzeń i Materiałów (ZUM).

Wpisanie pompy ciepła na listę ZUM wymaga obecnie przedstawienia pełnych raportów z badań przeprowadzonych w niezależnych, akredytowanych laboratoriach na terenie Unii Europejskiej lub EFTA. Badania te muszą potwierdzać parametry znamionowe deklarowane w karcie produktu. Urządzenia, które nie przeszły tej weryfikacji, zostały bezwzględnie usunięte z bazy i nie podlegają refundacji.

Inwestor planujący modernizację kotłowni musi upewnić się, że wybrany model znajduje się w rejestrze w dniu składania wniosku o płatność. Dotyczy to również kotłów na biomasę, które muszą charakteryzować się obniżoną emisją cząstek stałych o wartości do 20 mg/m3.

Audyt energetyczny warunkiem pełnej puli

Maksymalne dotacje są wypłacane tylko w ramach tak zwanej kompleksowej termomodernizacji. Aby z niej skorzystać, inwestor musi zlecić wykonanie profesjonalnego audytu energetycznego przed rozpoczęciem prac.

Realizacja przedsięwzięcia musi doprowadzić do:

• Zmniejszenia zużycia energii użytkowej o minimum 33 procent, lub
• Zmniejszenia zużycia energii użytkowej do poziomu nie większego niż 80 kWh na metr kwadratowy rocznie.

Koszt audytu jest w pełni refundowany (do 1 200 zł) i nie wlicza się do ogólnego limitu dotacji na pozostałe prace budowlano-instalacyjne.

Prefinansowanie na nowych zasadach

Osoby kwalifikujące się do podwyższonego i najwyższego poziomu dofinansowania mogą skorzystać z mechanizmu prefinansowania. Oznacza to wypłatę zaliczki bezpośrednio na konto wybranego wykonawcy prac jeszcze przed startem montażu.

Zaliczka wynosi maksymalnie 50 procent przyznanej kwoty dotacji na dany zakres prac. Warunkiem jej uruchomienia jest dołączenie do wniosku podpisanej umowy z wykonawcą. Po zmianach wprowadzono limit maksymalnie trzech umów z wykonawcami w ramach jednego wniosku, co ma zapobiegać rozpraszaniu odpowiedzialności za wykonany remont.

Dla wielu inwestorów przygotowujących się do termomodernizacji istotne są perspektywy stabilności programu. Wdrażane regulacje oraz planowane na czyste powietrze zmiany 2026 mają na celu całkowitą eliminację z rynku podmiotów oferujących przewymiarowane i nieefektywne instalacje, co przełoży się na niższe rachunki za prąd po zakończeniu inwestycji.

Jak prawidłowo przygotować się do wniosku?

Proces aplikacyjny warto rozpocząć od zgromadzenia dokumentacji formalnej. Podstawą jest numer księgi wieczystej nieruchomości oraz dokument potwierdzający dochód za ubiegły rok.

W przypadku ubiegania się o podwyższony lub najwyższy poziom dotacji pierwszym krokiem powinna być wizyta w gminnym ośrodku pomocy społecznej w celu wydania zaświadczenia o dochodach. Zaświadczenie to ma określoną ważność (zazwyczaj 3 miesiące od dnia wydania) i musi być aktualne w chwili rejestracji wniosku w systemie Generatora Wniosków o Dofinansowanie (GWD).

Kolejny krok to wybór audytora oraz instalatorów, którzy pracują na urządzeniach z listy ZUM i są gotowi rozliczyć inwestycję zgodnie z rygorystycznymi wymogami NFOŚiGW. Precyzyjne dopełnienie tych formalności gwarantuje szybką wypłatę środków bez konieczności składania uciążliwych korekt.