Wdrożenie systemu EES rewolucjonizuje odprawę na zewnętrznych granicach Unii Europejskiej, zastępując stemplowanie paszportów biometrią. Choć polscy podróżni są zwolnieni z novwej rejestracji, wdrożenie
Wejście w życie pełnego systemu wjazdu i wyjazdu (Entry/Exit System) zmienia zasady przekraczania zewnętrznych granic Unii Europejskiej. Dla obywateli Polski najważniejsza informacja jest prosta: posiadacze polskich paszportów nie podlegają obowiązkowi rejestracji w nowej bazie. Nie oznacza to jednak, że nowości technologiczne na lotniskach czy przejściach lądowych pozostaną dla nas całkowicie niezauważalne. Zmiany odczujemy przede wszystkim w organizacji ruchu, czasie oczekiwania na odprawę oraz podczas wspólnych wyjazdów z osobami spoza Wspólnoty.
Czym jest system EES i od kiedy działa?
System EES (Entry/Exit System) to zautomatyzowana baza danych przeznaczona do rejestrowania podróżnych z państw trzecich, którzy wjeżdżają na terytorium Strefy Schengen na pobyt krótkoterminowy. Zastępuje ona dotychczasowe, ręczne stemplowanie paszportów elektronicznym zapisem cyfrowym.
W bazie gromadzone są podstawowe dane osobowe, informacje z dokumentu podróży, a także dane biometryczne, takie jak odciski palców oraz wizerunek twarzy. System odnotowuje dokładną datę, czas oraz miejsce wjazdu i wyjazdu, co pozwala automatycznie weryfikować dopuszczalny czas pobytu bezwizowego.
Warto pamiętać o najważniejszych faktach:
- System EES działa w pełnym zakresie od 10 kwietnia 2026 roku.
- Dotyczy wyłącznie obywateli krajów nienależących do Unii Europejskiej oraz Strefy Schengen.
- Obejmuje zarówno osoby podróżujące w ruchu bezwizowym, jak i te potrzebujące wizy krótkoterminowej.
- Zastępuje tradycyjne stemplowanie paszportów cyfrowym śladem biometrycznym.
Czy obywatel Polski musi się rejestrować?
Dla polskich podróżnych zasady pozostają bez zmian. Jako obywatele państwa członkowskiego Unii Europejskiej korzystamy ze swobody przepływu osób. Podczas przekraczania granic zewnętrznych Schengen okazujemy jedynie ważny paszport lub dowód osobisty.
Polacy nie przechodzą procedury pobierania odcisków palców ani skanowania twarzy do bazy EES. Jeśli podróżujesz z polskim dokumentem, korzystasz z dotychczasowych linii odprawy przeznaczonych dla obywateli UE/EOG/CH lub z automatycznych bramek ABC, jeśli są dostępne na danym lotnisku.
Chociaż sama rejestracja nas nie dotyczy, to wdrożenie nowej infrastruktury wpływa na to, jak funkcjonuje system ees granice oraz cały ruch turystyczny na lotniskach i przejściach granicznych.
Czym różni się EES od systemu ETIAS?
W dyskusjach o nowych procedurach granicznych często myli się dwa pojęcia: EES oraz ETIAS. Choć oba rozwiązania stanowią element cyfryzacji granic europejskich, spełniają zupełnie inne funkcje i wchodzą w życie w różnych terminach.
System EES to fizyczna kontrola na granicy. Rejestruje fakt wjazdu i wyjazdu danej osoby oraz jej dane biometryczne w momencie przekraczania granicy zewnętrznej Schengen.
Z kolei ETIAS (European Travel Information and Authorisation System) to elektroniczny system upoważnienia do podróży, wzorowany na amerykańskim ESTA. ETIAS jest zapowiadany na ostatni kwartał 2026 roku. Będzie wymagał od obywateli państw trzecich zwolnionych z obowiązku wizowego wypełnienia wniosku online i wniesienia opłaty jeszcze przed rozpoczęciem podróży.
Różnice w skrócie:
- EES rusza 10 kwietnia 2026 roku i działa bezpośrednio na przejściu granicznym.
- ETIAS ma ruszyć w ostatnim kwartale 2026 roku i wymaga formalności przed wylotem.
- EES zbiera dane biometryczne przy odprawie, a ETIAS to weryfikacja zgłoszenia w systemie teleinformatycznym.
- Żaden z tych systemów nie nakłada nowych obowiązków formalnych na obywateli Polski.
Podróż z osobą spoza Unii Europejskiej
Sytuacja wygląda inaczej, jeśli planujesz podróż z członkiem rodziny, partnerem lub znajomym, który nie posiada obywatelstwa kraju UE. W takim przypadku nowa procedura wpłynie na przebieg całej wyprawy.
Osoba spoza UE podczas swojej pierwszej wizyty w Schengen po uruchomieniu systemu będzie musiała poddać się pełnej rejestracji. Obejmuje ona założenie profilu, skanowanie paszportu, pobranie odcisków palców i wykonanie zdjęcia twarzy w specjalnym kiosku samoobsługowym lub bezpośrednio u funkcjonariusza.
Planując wspólną podróż, warto wziąć pod uwagę następujące kwestie:
- Rozdzielenie na granicy: Osoba z paszportem państwa trzeciego będzie musiała skierować się do osobnej kolejki przeznaczonej dla obywateli krajów trzecich.
- Wydłużony czas pierwszej odprawy: Pierwsza rejestracja biometryczna trwa dłużej niż zwykłe okazanie dokumentu, co wymaga zaplanowania zapasu czasu.
- Kolejne wjazdy: Podczas następnych podróży proces przebiega szybciej, ponieważ system weryfikuje jedynie dopasowanie danych biometrycznych z istniejącym profilem.
Wpływ na czas odprawy i organizację ruchu
Wprowadzenie nowej technologii ma w dłuższej perspektywie przyspieszyć kontrolę graniczną i zwiększyć bezpieczeństwo. Jednak w pierwszych miesiącach funkcjonowania systemu na wielu lotniskach i przejściach drogowych mogą pojawiać się zatory.
Większe obciążenie stanowisk dla obywateli krajów trzecich może przekładać się na ogólne zamieszanie w strefach kontroli paszportowej. Z tego powodu warto pamiętać o kilku zasadach organizacyjnych:
- Przybywaj na lotnisko wcześniej, jeśli podróżujesz z przesiadką na granicy zewnętrznej Schengen lub wylatujesz poza Strefę.
- Zwracaj uwagę na oznakowanie stanowisk i wybieraj właściwe linie dedykowane obywatelom UE, co pozwoli uniknąć stania w kolejce do rejestracji EES.
- Korzystaj z automatycznych bramek biometrycznych ABC na lotniskach, jeśli posiadasz polski paszport biometryczny.
System EES to krok w stronę pełnej cyfryzacji granic zewnętrznych Europy. Polscy turyści nie muszą wypełniać żadnych nowych formularzy ani wnosić opłat, ale znajomość nowych realiów pozwoli uniknąć stresu i sprawnie zaplanować każdą zagraniczną podróż.
